Co to jest sedacja?
Sedacja wziewna podtlenkiem azotu brzmi jak nazwa poważnego zabiegu, a to tyle co zastosowanie gazu rozweselającego (anestetycznego). Nie działa on jak znieczulenie, gdyż nie powoduje, że ból podczas zabiegu całkowicie znika. I nie taka jest jego rola: zastosowanie gazu rozweselającego ma przede wszystkim wpłynąć na nastawienie pacjenta, rozluźnić go i obniżyć poczucie strachu. Zastosowanie gazu rozweselającego ma nie tylko poprawić nastrój mocno przestraszonego zabiegiem pacjenta, ale również ułatwić pracę lekarzowi, któremu przecież zależy, aby pacjent maksymalnie z nim współpracował i to najlepiej w jak najbardziej przyjaznej atmosferze.

Dlaczego sedacja?
Sedacja podtlenkiem azotu to nie tylko umilenie czasu pacjentowi przez lekarza, lecz sposób na to, by dentysta mógł kontrolować to, co dzieje się u niego w gabinecie podczas zabiegu. Można w ten sposób wpływać na zachowanie pacjenta, szczególnie dorosłego i zestresowanego, ale także dziecka. Podczas działania gazu zmniejsza się odczuwanie bólu (choć nie zanika) i osoba staje się niewrażliwa na zapachy, dźwięki oraz dotyk. Pacjent może nawet zapomnieć o całym zabiegu.

Dzieci a sedacja wziewna
Przypadek dziecka jest o tyle szczególny, iż podejmuje ono decyzje (sic!), wyraża odczucia i reaguje inaczej, niż osoba dorosła. Dorosły, nawet jeśli zabieg był dla niego wybitnie nieprzyjemny, może nad swoje odczucia przedłożyć inne racje. W przypadku dziecka jego odczucia często mają pierwszorzędne znaczenia, również dla jego rodziców. Dziecko chętniej poddaje się zabiegom dentystycznym, kiedy może w przyjazny sposób dokonać wyboru pachnącej truskawkami czy gumą balonową maseczki, a nawet śmiać się na fotelu! Sedacja staje się zabawą i wstępem do udanej pracy dentysty. Działa na dzieci bez względu na poprzednie doświadczenia we współpracy z lekarzem.

Gaz rozweselający
Termin gaz rozweselający jest także pewnym uproszczeniem, dlatego lepiej przy tym zabiegu mówić właśnie o podtlenku azotu (z dodatkiem tlenu), którego nazwa nie wprowadza w błąd. Osoba pod jego wpływem faktycznie jest weselsza, ale środek ten działa przede wszystkim odurzająco. Pacjent może pod jego wpływem, mówiąc potocznie, „rozluźnić się”, „odpłynąć”, stracić świadomość (nie przytomność!) i nie do końca wiedzieć, co się z nim dzieje. Stan ten jest miły dla dzieci i dorosłych, ale nie powoduje utraty kontroli nad odruchami ciała.
Pojęcie sedacja wziewna to z kolei opis czynności. Sedacja wziewna podtlenkiem azotu działa już po 30 sekundach: sam podtlenek jest całkowicie usuwany z organizmu w wyniku oddychania. U zdrowych pacjentów nie ma niepożądanych efektów zdrowotnych. Nie powoduje problemów z układem oddechowym czy krążenia. W medycynie rozróżnia się typy sedacji płytką oraz głęboką i rodzaje: doustną, farmakologiczną i właśnie wziewną. Sedacja wziewna należy do typu płytkich. Czas oddziaływania podtlenku azotu wynosi maksymalnie około 30 minut.

Przeciwwskazania do sedacji wziewnej
Katar, zapalenia zatok, ucha środkowego, stwardnienie rozsiane i rozedma płuc. Zabiegu powinny unikać również kobiety ciężarne, przede wszystkim w pierwszych miesiącach ciąży.

Kiedy jest zalecana sedacja?
Wskazuje się, że dobrze stosować tego typu zabiegi u dzieci z ADHD, nadpobudliwością nerwową czy takich, które w sytuacjach stresowych mogą reagować wymiotami. U dorosłych zdecydowanych na zabiegi powodujące stres, przestrach czy zwykłą niepewność, objawiającą się odkładaniem kłopotliwych wizyt dentystycznych „na później”. Z gazu rozweselającego chętnie korzystają stomatolodzy pracujący z dziećmi oraz chirurdzy stomatologiczni. Zawsze, kiedy pacjent życzy sobie użycie podtlenku azotu, a nie ma żadnych przeciwwskazań, można go z powodzeniem zastosować.

Sedacja wziewna ma oczywiście też inne, pozytywne strony, poza ułatwieniem pracy lekarza podczas konkretnego zabiegu. Zmniejsza odczucie stresu i może mieć efekt terapeutyczny. Stosowanie gazu przy każdej wizycie danego pacjenta może zmienić jego podejście do leczenia stomatologicznego w ogóle.